Barkod Nedir?
Barkod, kodlanabilir bilgilerin, bilgisayar ve benzeri cihazlar tarafından okunabilecek basit simgelerdir. Daha teknik olarak anlatmak gerekirse, farklı kalınlıklardan oluşan yanyana dizilmiş siyah çizgiler topluluğudur. Aşağıda bir barkod örneği görülmektedir:

Barkod günümüzde neredeyse bir çok yerde rastlayabileceğimiz bir simge durumunda. Dergiler, sigara, biskuit, ciklet, bilgisayar ve daha bir çok ürünün üzerinde barkodu görmek mümkün. Barkod aslında, bilgisayar ve buna benzer cihazların kodlamayı okumasını kolaylaştırmak için yapılmıştır. Bilgisayara barkod bilgisini aktarmak için barkod okuyucular kullanılmaktadır. Bu barkod okuyucular barkod çizgilerini tarayarak, kodlama sistemini çözümler ve kodu bilgisayara aktarır. İlk barkod patenti 1949 yılında alınmış olmasına rağmen, bilgisayar sistemlerinin yaygınlaşamamasından, aktif olarak 1980 yılından sonra yoğun kullanımı başlamıştır. İlk standart barkod 1968'de oluşturulmuş. Yaygın olarak kullanılan EAN kod standartı ise ancak 1976 oluşturulmuş. EAN standartı bugün bir ürün üzerinde sıklıkla görebileceğimiz bir barkod türünün oluşmasını sağlamıştır.Barkod bir çok standarta sahiptir. Bu standartlar barkodun basımı ve okunması için uluslararası kuruluşlarca saptanmaktadır. EAN, Avrupa ve ülkemizde kullanılan en yaygın standarttır. EAN kodu içinde ülke kodu, firma kodu gibi kodlamalar bulunmaktadır. EAN kodu Türkiye'de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesinde bulunan Mal Numaralama Merkezi tarafından verilmektedir. EAN, tek barkod standartı değildir. EAN daha çok perakende satılan ürünlere standart barkodlama getirmek amacı ile oluşturulmuştur. Bu sayede numaralama işlemi bir merkez kontrolünde gerçekleştirilerek, ürün barkodlarının farklılaşması sağlanabilmektedir.
Barkod Tipleri Nelerdir?
Farklı amaçlar için kullanılmak amacı ile oluşturulmuş bir çok barkod standartı bulunmaktadır. Barkod standartları kodun içeriği, kaç karakter olacağı, içerebileceği karakterler (numerik, alfanümerik) özelliklerini içerir. Aşağıda belli başlı barkod standartları anlatılmıştır.
EAN
UPC
Code 128
Code 39
Code 39 (Extended)
Interleaved 2-of-5
Codabar

EAN
EAN kendi içinde çeşitli standartlara sahiptir. EAN 13, perakende ve uluslarası satışlarda kullanılır. Sadece nümerik ve 13 haneden oluşur. İlk üç hanesi firma kodu, sonraki dört hanesi firma kodu, sonraki beş hanesi ürün kodu ve son karakter kontrol karakteridir. Aşağıda EAN-13 kod dizilişi görülmektedir. Örnekde ülke kodu olarak Türkiye verilmiştir.

EAN kodu rastgele kullanımlı bir kod değildir. EAN-13 kodunun TOBB (Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) bünyesine bulunan Mal Numaralandırma Merkezine yapılacak başvuru ile alınmaktadır. EAN-13, neredeyse tüm perakende ürünlerde kullanılmaktadır.
EAN-8, ürüne özel verilen koddur. EAN-8 dizilimi aşağıda verilmiştir. Ülke kodu içermek. 8 haneli nümerik kodlamadan oluşur. Ürün kodu TOBB tarafından verilir.
XXXXXXXX
Ülke KoduÜrün KoduKontrol kodu
EAN için ülke kodları aşağıda verilmiştir:
Ülke KoduAçıklama
00-13 USA & Canada
20-29 reserved for local use (store/warehouse)
30 -37France
400-440Germany
45 Japan
46 Russian Federation
471 Taiwan
474 Estonia
475 Latvia
476Azerbeycan
477 Lithuania
479 Sri Lanka
480 Philippines
482 Ukraine
484 Moldova
485 Armenia
486 Georgia
487 Kazakhstan
489 Hong Kong
49 Japan
50 UK
520 Greece
528 Lebanon
529 Cyprus
531 Macedonia
535 Malta
539 Ireland
54 Belgium & Luxembourg
560 Portugal
569 Iceland
57 Danmark
590 Poland
594 Romania
599 Hungary
600-601South Africa
609 Mauritius
611 Morocco
613 Algeria
619 Tunisia
622 Egypt
625 Jordan
626 Iran
64 Finland
690-692China
70 Norway
729 Israel
73 Sweden
740-745 Guatemala, El Salvador, Honduras, Nicaragua, Costa Rica & Panama
746 Republica Dominicana
750 Mexico
759 Venezuela
76 Switzerland
770 Colombia
773 Uruguay
775 Peru
777 Bolivia
779 Argentina
780 Chile
784 Paraguay
785 Peru
786 Ecuador
789 Brazil
80 -83Italy
84 Spain
850 Cuba
858 Slovakia
859 Czech
860 Yugoslavia
869 Turkey
87 Netherlands
880 South Korea
885 Thailand
888 Singapore
890 India
893 Vietnam
899 Indonesia
90-91Austria
93 Australia
94 New Zealand
955 Malaysia
977 Uluslararası periyodik yayınlar için
978 Uluslarası Standart Kitap Numarası
979 Uluslararası müzik numarası
980 Refund receipts
99 Coupons
UPC
UPC (Universal Product Code), ilk en geniş uygulamaya sahip barkod standartıdır. Satışa sunulan ürünlerin standart kodlaması için kullanılır. EAN, UPC standartının bir ürünüdür. 10 nümerik haneden oluşur. İlk beş hane, firma kodu, sonraki beş karakter ise ürün kodunu ifae eder. UPC-A ve UPC-E en çok kullanılan standartlardır. Code 128
Alfanumerik kodlamaya sahip bir standarttır. Code 128, ürün kodu dışında, barkod içinde farklı bilgilerin tutulması amacı ile oluşturulmuştur. Code128 barkodu ile ağırlık, tarih, ölçüm sonuçları, lokasyon, raf adres bilgileri tutulabilir. Code 128 ile ürünün özelliklerini veya farklı bilgileri çok kolay barkod olarak basabilirsiniz. Alfanumerik kodlama yapılabilir. Code 128, üç alt bileşeni bulunmaktadır. Bu bileşenler çeşitli karakter setlerini içerir. 128 karakteri kullanabileceğiniz geniş bir karakter setine sahiptir.Code 39
Alfanumerik kodlamaya sahip bir standarttır. 26 büyük harf, 10 rakam ve 7 özel karakter kodlamasına göre tasarlanmıştır. Açık ve basit bir kodlama yapısına sahiptir. Okuyucular tarafından çok kolay okuma yapılabilecek bir kodlama yapısına sahiptir. Genellikle uzunluk olarak fazla yer kaplarlar. Aşağıda örnek olarak görülmektedir:Code 39 (Extended)
Code 39 ile aynı yapıda, fakat 128 karakterlik bir ASCII tablosuna sahiptir. Interleaved 2-of-5
Sadece nümerik karakter kodlamasına sahiptir. Kodlamada kullanılacak karakter sayısı çift sayıya denk gelmelidir. Yani 6,10,12 haneli, çift sayı olan kodlama uzunluğu kullanılabilir.Codabar
Codabar daha çok kütüphane, tıbbı endüstride kullanılan bir kodlama standartıdır. Nümerik karakterleri, kontrol karakterlerini ve başlangıç/son (start/stop) karakterlerini barındırabilir. Codabar, aynı zamanda USD-4, NW-7 veya 2-of-7 code olarak da adlandırılır.
Ürün Barkodlama :
Ürünlerinize barkodlama yapmadan ürünün satış noktaları ve satışının nasıl yapıldığı ve ürün izlemede kullanılan metodlar önem taşımaktadır.
Eğer ürününüz perakende ürün ise yani biskuit, sigara, deterjan, içecek gibi ürün tipinde ise EAN barkodlaması kullanmanız önerilir. Bu sayede sadece kuruluşunuza ait bir koda sahip olursunuz. EAN kodlaması Barkod Tipleri bölümünde anlatılmıştır.
Eğer ürün perakende değil veya sadece kendi stoklama, üretim sisteminizi izlemek için kullanacaksanız, EAN kodlamasını kullanmak zorunda değilsiniz. Ama yine de mamüllerinizin standart kodlamasını için EAN kullanabilirsiniz. Mal Numaralandırma Merkezinden alancağınız her bir EAN kodu ile 0..9999 arasındaki kodlama ile 10,000 ürünü kodlayabilirsiniz. 10,000'den fazla ürün söz konusu ise yine Mal Numaralandırma Merkezinden ayrı bi EAN kodu alabilirsiniz. Eğer işletme içinde ürünleri barkodlandıracaksanız yaygın olarak kullanılan barkod tipi Code 39 veya Code 128'dir. Barkod kodlarının anlamlı olması gerekmemektedir. Çünkü bu kodlar bilgisayar tarafından tanınacak bir kodlandırma sistemidir. Öneml, olan ürünleri birbirinden ayırt etmek için her bir ürüne grubu, türüne veya tipine farklı bir kod verilmesidir. Barkod ürün kodu içerebildiği gibi ağırlık, serino, firma kodu gibi bilgilerin ürün üzerine basılmasında da kullanılabilir. Barkod sadece ürünlerde değil, depoda raf adreslerinde, üretim iş istasyonlarının numaralandırılmasında, personel kartlarında ve daha bir çok yerde kullanılmaktadır.
Barkod Baskı ve Barkod Okuyucular :
Microsoft Office ve Programalama araçlarından farklı şekillerde barkod baskısı yapabilirsiniz. Bunun için özel tasarlanmış barkod fontları veya OCX, ActiveX gibi program bileşenlerinden yararlanabilirsiniz.
Barkod fontları kullanışlı bir yöntemdir. Ancak Microsoft Visual Basic, Borland Delphi, Power Builder gibi uygulama geliştirme araçları kullanıyorsanız, ActiveX veya OCX kullanmanızı öneririz. Programlarınızın içinden kolaylıkla kullanabileceğiniz Mabry Barcode ActiveX/OCX ile bir çok barkod standartını programlarınızda görüntüleyebilir ve basabilirsiniz. Barkod tipini, genişliğini, mil kalınlığını, yönünü çok kolay belirtebilirsiniz. Yazıcıya baskı için ise basmak istediğiniz koordinatı vermeniz yeterlidir.

Piyasada pek çok barkod okuyucu çeşidi bulunmaktadır. Burada söz edilen barkod okuyucular, bilgisayara klavye aracılığı ile bağlanabilen klavye veya seri port bağlantılı okuyuculardır. Bu okuyucular bilgisayara kablo aracılığı ile bağlıdırlar.
Barkod Okuyucular, Basit CCD, Long Range (Uzak Mesafe Okuyucusu), Lazer Okuyucu olarak genel olarak üç farklı çeşittedir. Bunların dışında perakende sistemde sıklıkla kullanılan sabit veya çok yönlü okuyucularda mevcuttur.

Basit CCD okuyucular, okuyucunun barkoda çok yaklaştırılması veya dayanması suretiyle okuma yapabilen okuyuculardır. Bu okuyucular okuyucu genişliğinde büyük olan barkodları okuyamaz. Çok ideal okuyucular değildirler. Yüzeyin yuvarlak, parlak, biraz buruşuk olması okumalarını kolaylıkla engelleyebilir.

Long Range (Uzak Mesafe) Okuyucular, basit CCD okuyuculara göre daha uzak mesafeden okunmasını sağlar. 10-20 cm arasında okuma yapabilen okuyucular vardır. Barkod genişliği, barkod okuyucu genişliğinde fazla olabilir. Basit CCD okuyuculara göre, barkod bilgisi daha kolay okutulur.

Laser Okuyucular ideal denebilecek okuyuculardır. 1.2 metre mesafeden barkod okuyabilenleri vardır. Diğer barkod okuyuculara göre barkodları okutmak daha kolaydır. Barkod bilgisi daha kısa sürede tanınır ve bilgisayara aktarılır.

Eğer barkodun kolay okunmasını istiyor ve operasyonun hızı sizin için önemli ise Basit CCD okuyucu seçmemelisiniz.

Barkodla Neler Yapabiliriz?

En doğru bilgiyi almanızı sağlar, kullanıcı hatalarını ortadan kaldırır. Benzer ürünler veya benzer kodlara sahip ürünler arasındaki karışıklığı önler.

HIZ: Hızlı veri girişinin iki önemli faydası vardır.
1. İstenen bilgi manuel şekilde toplanacak bilginin çok çok üstünde bir hızla ve doğru bir şekilde toplanır.
2. Bu toplanan doğru bilgiler bilgisayar ortamında olduğu için yine çok hızlı bir şekilde bu bilgileri işleyebilecek, değerlendirebilecek kişilere veya ortama ulaşır.
Örneğin; bu bilgilerin doğru bir şekilde, bir kağıtta yazılı bilgiler olduğunu varsayın. O kağıdın içinden A marka deterjandan ne kadar satıldığını nasıl bulabilirsiniz? Evet, sayabilirsiniz. Son anda size A marka deterjan değilde tüm deterjan satışları sorulursa ne yaparsınız?

MALİYET: Doğruluğun artması ve veri giriş hızının yükselmesi ile işçilik maliyeti düşecek sistem daha ekonomik olacaktır.

KULLANIŞLILIK: Barkod ürünleri yani okuyucular, yazıcılar vs. tüm OT/VT ürünlerinin kullanımı, bilgisayara bağlaması ve işletmesi çok kolaydır. Bu sistem ile güvenilir, detaylı, hızlı datalar toplanır. Bu toplanan bilgiler ile sistem daha etkili yönetilebilir.
Örneğin
Hangi ürün ne kadar satılıyor?
Şu anda stokta eksikler neler?
Geçmiş satışlara bakarak hangi üründen ne kadar sipariş vermeli?
gibi sorulara kolayca cevap bulabilirsiniz.DİKKAT!Barkodla ilgili asla unutulmaması gereken bir konu vardır. Barkod uygulamasının başarılı olmasında toplanan dataları kabul eden, değerlendiren yazılımın büyük önemi vardır.